Serwis Edukacja

Od dwudziestu lat zmagamy się ze spuścizną po systemie negującym społeczne znaczenie własności prywatnej i przywracamy ustrój, w którym zajmuje ona należne sobie miejsce. Znaczna część naszego społeczeństwa pamięta jeszcze lata osiemdziesiąte poprzedniego wieku, kiedy problemem, często nie do przezwyciężenia, było kupienie podstawowych produktów czy usług.

Doświadczenia Polski i innych państw pokazały, że politycy i urzędnicy nie sprawdzają się w roli przedsiębiorców. Państwowe przedsiębiorstwa osiągają słabe wyniki, ich zasoby: ludzie, kapitał, maszyny, nie są w pełni wykorzystywane.

Przede wszystkim warto sobie zdać sprawę z tego, że własność prywatna istniała w społeczeństwie zawsze, od czasu gdy człowiek zszedł z drzewa, wyprostował się i zaczął myśleć. Jest normalnością, której sensu i znaczenia po prostu nie trzeba udowadniać.

Podstawowe określenie miejsca własności prywatnej w społeczeństwie przedstawił św. Tomasz z Akwinu. W „Sumie teologicznej” stwierdził, że „każdy człowiek więcej dba o to co jego własne, niż o to co wspólne dla wszystkich lub dla wielu” o pół tysiąclecia wyprzedzając sformułowanie Adama Smitha „nie od przychylności rzeźnika, piwowara czy rzeźnika oczekujemy naszego obiadu, lecz od ich dbałości o własny interes. Zwracamy się nie do ich humanitarności, lecz do egoizmu”.

Jest wiele argumentów, składających się nawet na coś w rodzaju teorii własności prywatnej, które wskazują na jej fundamentalnie ważny dla społeczeństwa charakter. W moim przekonaniu jedną z istotniejszych społecznych funkcji tego typu własności jest jej pośrednia funkcja regulacyjna.