Ludwig von Mises, urodził się w 1881 roku we Lwowie, studiował prawo i ekonomię na Uniwersytecie Wiedeńskim, gdzie w 1906 uzyskał doktorat, a następnie został wykładowcą. W latach 1934 - 40 wykładał w Institut Universitaire des Hautes Etudes Internationales w Genewie. Mises uznawany jest za intelektualnego przywódcę tzw. austriackiej szkoły ekonomicznej. Napisał kilkadziesiąt książek i artykułów poświęconych gospodarce i ekonomii, poniżej przedstawiamy najciekawsze fragmenty jego prac poświęcone własności prywatnej:
 

Własność, a wolność

„Własność prywatna stwarza jednostce sferę, w której jest niezależna od państwa. Stawia granice działaniom autorytarnej woli. Pozwala na pojawienie się innych sił obok i w opozycji do władzy politycznej. Staje się w ten sposób podstawą dla wszystkich tych działań, które wolne są od siłowej ingerencji ze strony rządu. Jest glebą, w której wzrastają nasiona wolności i w której zakorzeniona jest autonomia jednostki, a ostatecznie także cały postęp intelektualny i materialny. W tym sensie mówi się nawet o niej jako o fundamentalnym warunku rozwoju jednostki.” str. 97*

„Prywatna własność materialnych środków produkcji nie jest ograniczeniem wolności wszystkich po to, aby wybrać dla nich to, co im najlepiej odpowiada. Przeciwnie! Jest środkiem, który przekazuje zwykłemu człowiekowi, jako nabywcy, nadzór nad przebiegiem wszystkich procesów rynkowych. Jest środkiem do pobudzenia najbardziej przedsiębiorczych w danym społeczeństwie ludzi do wytężenia swych umiejętności w służbie wszystkim ludziom.” str. 12**

Własność prywatna, a rozwój nauki

„Jakie warunki zapewniłoby socjalistyczne państwo dobrobytu heretykom takim jak Kirkegaard, Schopenhauer, Veblen, Freud? Jakie Monetowi, Courbetowi, Whitmanowi, Rilkemu, Kafce? We wszystkich wiekach pionierzy nowych sposobów myślenia i działania mogli pracować tylko dlatego, że prywatna własność umożliwiła im wybór własnej drogi. Tylko kilku z tych odszczepieńców było wystarczająco niezależnych ekonomicznie, żeby oprzeć się rządowi i opiniom większości. Mogli oni, w warunkach wolnej gospodarki, odnaleźć ludzi gotowych im pomóc i nieść wsparcie. Czego Marks mógłby dokonać bez swego patrona, fabrykanta F. Engelsa?” str. 7**

Próby krytyki własności prywatnej

„Podstawą każdej cywilizacji w tym również naszej, jest prywatna własność środków produkcji. Ktokolwiek więc chce poddać krytyce współczesną cywilizację rozpoczyna od własności prywatnej. Jest ona obwiniana o wszystko, cokolwiek nie podoba się krytykowi, w szczególności zaś o te nieszczęścia, które swe źródło mają w fakcie skrępowania i ograniczenia własności prywatnej w różnych względach do tego stopnia, że nie może urzeczywistniać wszystkich swych społecznych możliwości.” str. 92*

„(...) Jednak pomimo wszelkich prześladowań instytucja własności prywatnej przetrwała. Ani niechęć rządów, ani wroga kampania prowadzona przeciwko niej przez pisarzy i moralistów, przez kościoły i religie, ani też uraza mas – sama głęboko zakorzeniona w instynktownej zawiści – nie pomagały jej obalić. Każde usiłowanie zastąpienia jej jakąś inną metodą organizacji produkcji i dystrybucji szybko dostarczało dowodu na własną niewykonalność, graniczącą wręcz z absurdem. Ludzie musieli przyznać, że instytucja własności prywatnej jest niezbędna i powrócić do niej, czy im się to podobało, czy nie.” str. 99*

Własność prywatna, a gospodarka

„Doktryna oraz polityka indywidualizmu i kapitalizmu, a także zastosowanie tych zasad w sprawach ekonomii nie potrzebują żadnych apostołów bądź propagatorów. Osiągnięcia są tu wystarczającymi świadkami. Zagadnienie kapitalizmu i prywatnej własności, poza innymi uwarunkowaniami, opiera się na nieproporcjonalnie dużej wydajności w stosunku do podjętych wysiłków. To właśnie ta wydajność sprawia, że kapitalistyczny biznes zaopatruje stale rosnącą populację, nieustannie podnosząc poziom jej życia. W warunkach tego dobrobytu powstaje środowisko społeczne, w którym wyjątkowo utalentowane jednostki mogą dać swoim współobywatelom wszystko, co tylko są w stanie dać. Społeczny system prywatnej własności i rząd minimalny to jedyny system, który wykazuje tendencję do przyjmowania każdego, kto tylko ma wrodzoną zdolność nabycia kultury osobistej.” str. 14**

* Cytowane fragmenty pochodzą z: „Liberalizm w tradycji klasycznej” Ludwiga von Mises’a (tłumaczenie Szymon Czarnik), Kraków: 2001, Wydawnictwo ARCANA

** Cytowane fragmenty pochodzą z: „Wolność i własność” Ludviga von Mises’a (przekład Katarzyna Wojewódzka), www.mises.pl